Reisverslag 13

Zoals enkelen van jullie wellicht weten zijn drie buren vanuit Rucphen 2,5 week bij ons op bezoek geweest. Een van hen (Wim) heeft twee keer een verslag van dit bezoek gemaakt. Met toestemming van Wim gebruik ik deze berichten voor dit verslag. Lekker makkelijk hoor ik enkele mensen al zeggen, maar hij heeft zo leuk en goed geschreven, dat ik het niet beter kan. Het wordt een lang verslag deze keer!!!
Aldus Wim: Aangekomen in Bujumbura worden we op het vliegveld opgehaald door Dick. Op vele plekken zijn wegversperringen en extra bewaking, omdat het nog niet rustig is in Burundi. Wat wij zien op en langs de weg doet ons denken aan Indonesië. Wel zijn er verschillen, de mensen zijn veel donkerder en de wegen zijn vele malen slechter dan in Indonesië. Het is een land vol armoede, maar wel in ontwikkeling. Er zijn vele hulpverleningsorganisaties aanwezig met aan de weg naar de Democratische Republiek Congo twee enorme complexen van de UNO. Eén ervan wordt overigens in januari a.s. gesloten, wat 2.000 werkelozen oplevert voor Bujumbura en omgeving. Maar goed, we komen aan bij het prachtige huis, met zwembad en een grote mooie tuin, waar dagelijks drie man aan werken. Er is een kok en overdag één en ’s nachts twee bewakers. Het huis is geheel ommuurd en boven deze muur zijn rollen prikkeldraad bevestigd. Er zijn meer dan genoeg slaap- en badkamers met als extra beveiliging een dikke stalen deur naar de slaapgelegenheden. Maar dat terzijde, we worden enorm gastvrij en liefdevol onthaald door Lily en hond Cléo. ’s Avonds lekker wezen eten.
Maandag is het relaxen en genieten van het zwembad, terras en de tuin met de mooie bloemen en de vele fraaie vogels in de tuin. Op tijd koffie en voortreffelijke maaltijden van kok Jean Marie.
Dinsdag is de dag van de enorme indrukken die wij opdoen, omdat we het binnenland ingaan richting MBuye. Via een redelijk goede zandweg komen we in het indrukwekkende gebied van dit plaatsje met z’n hutten en het leven zonder het westerse comfort dat wij genieten. Geen water ( wel een dorpspomp ) en geen elektriciteit. Er is een kleurrijke markt wat heel mooi overkomt in de groene omgeving van o.a. de plantages en met de rode aarde. De mensen leven er van wat vee, bananen, thee, koffie en enkele steenfabriekjes. Stop je met de auto, zijn er vooral de schaars geklede kinderen die vluchten. Maar een lolly kan wonderen doen. Hier maken we natuurlijk niet een gewoonte van, omdat er dan van de Mzungu’s ( blanken in het Kirundi ) steeds wordt verwacht dat er iets wordt meegebracht. Wij en ook de mensen roepen steeds “amahoro” ( “vrede” in het Kirundi ). Speciaal voor Dick, is het bijzonder hier te zijn, omdat hij enige jaren geleden tijdens een missie hier is beschoten. Heel de rit is bijzonder door de verscheidenheid van mensen en gedragingen. Grote groepen leerlingen lopen van en naar school en anderen sjouwen van alles op hun hoofd van of naar de markt of van het veld. Heel veel mensen lopen nog op hun blote voeten, waarschijnlijk gemakkelijker dan slippers, die ze overigens vermoedelijk niet kunnen betalen.
De hoofdstad Bujumbura is ook indrukwekkend. Het is een stad met zo’n 800.000 inwoners in een land van ongeveer 8 miljoen mensen. De bevolking bestaat uit Hutu’s, Tutsies en Twa (pygmeeën). De geschiedenis en wat ons is bijgebleven is de oorlog in de 90er jaren waarbij vele 100.000en zijn omgekomen en velen zijn gevlucht. Interessant is te lezen het boek “BURUNDI” van Kris Berwouts, je hart breekt. Nu nog is het wat onrustig maar gelukkig geen negatief reisadvies. Lukraak overal heengaan, wordt ten zeerste afgeraden. Ik heb nog even wat geld gewisseld in een wisselkantoortje dat meer lijkt op een houten kist met tralies dan op een kantoortje.
De woensdag is het een heel bijzondere dag voor Ada. Wij gaan een rustig wandelingetje maken naar het Nationale Monument van Burundi (op loopafstand van het huis van Dick en Lily), ter gelegenheid van de herdenking aan de moord op de voormalige president Rwagasore. Over een zandpaadje lopend waarschuwt Ada naar Ad, “pas op voor die kuil” en schuift er pardoes zelf in!! Omkijkend zie ik dat haar enkel behoorlijk ontwricht is en ( ja, ambulance-ervaring komt nu nog van pas) lukt het me de enkel goed te reponeren. Lily belt Dick en gaat dan samen met Ad naar huis om ijs, handdoeken en papieren te halen. Ondertussen worden Ada en Wim omringd door tientallen mensen, vooral kinderen. De politie en het leger, volop aanwezig bij het monument, omdat het een Nationale vrije en herdenkingsdag is. Een ambulance, kan wel, maar daar zijn Dick en Bright, de chauffeur, al. Op naar het ziekenhuis, waar foto’s worden genomen, gedateerde stijl maar wel duidelijk en dan hup gips erom!! De Egyptische arts heeft in Maastricht gestudeerd. De andere dag terug voor controle. Polikliniek is vol, maar de arts (een andere als gisteren) komt niet opdagen, omdat hij een meeting met de president zou hebben. Die is echter aan het voetballen, wat schijnbaar een favoriete bezigheid van hem is. Dan maar op de EHBO, waar alles tot zover OK blijkt te zijn. Vrijdag naar “de steen van Livingstone” de ontdekkingsreiziger die dacht dat hier de Nijl is ontsprongen. Van daaruit door het havengebied van Bujumbura, ligt aan het reusachtig grote Tangayikameer, naar de grens met Congo. Hier gaan we nog een keer naar toe, omdat hier Nijlpaarden leven. Het weer is stormachtig geworden, niet gek, omdat het nu regentijd is. Wat ons opvalt is de grote hoeveelheid zand dat de lucht ingaat (door de lange doogteperiode). Dit mag de pech niet drukken want de buien vallen steeds maar voor een uurtje.
Terug thuis is het weer genieten op het fraaie terras, het weekend is begonnen, nadat ook Cléo z’n gips door Wim is bijgewerkt wat hij in alle rust toeliet.
De bevolking bestaat voornamelijk uit Christenen/katholieken en een klein percentage moslims en nog enkele traditionele godsdiensten. De taal is Kirundi, Swahilli en Frans. Maar met Engels kunnen we hier goed terecht. We gaan rusten.
Verslag 2 van Wim:
Het is hier thans regenseizoen en dat wil zeggen, regelmatig een regen - of onweersbui, wat donkere dagen en zeker in de bergen temperaturen van zo’n 17 tot 20 graden C. Beneden is het steeds rond de 30 graden. We hebben onze truitjes wel eens nodig gehad, zeker die keren dat we de bergen in zijn geweest, waar het echte binnenland is. Bergen hebben ze hier in overvloed met hoogtes tot bijna 2700 meter. Daar wonen toch nog heel veel mensen waarvan het overgrote deel nog in echte armoede. Ze leven van wat ze verbouwen. Er zijn bananenbomen, maniokvelden, pinda’s, ananas, koffie, thee en rietsuiker. Velen maken houtskool van stammen die ze in brand steken en daarna in blokken hakken. Dit houtskool word dan verpakt in balen en vervolgens op vrachtwagens, maar ook op fietsen en op het hoofd vervoerd. Hierop kunnen de mensen dan weer eten koken. De mensen hebben geen water en elektriciteit en zeker geen gas. Gelukkig zijn er nu dorpspompen waar ze met jerrykannetjes water gaan pompen. Er zijn in de vele dorpjes tegenwoordig ook wel schooltjes waar de kinderen wat kunnen leren, als ze het kunnen betalen. Een groot probleem echter is het feit dat er te weinig middelen zijn om ze iets te laten leren. Wat ook opvalt en zeer indrukwekkend is, is het vervoer van producten op de fiets. Bergaf gaat makkelijker dan bergop. Bergop moeten ze kilometerslang naast of achter de fiets lopen, heel zwaar beladen om tot boven te komen.
Wij zijn ook nog even op de markt geweest in Bujumbura waar je zelfs moet oppassen dat ze “de lucht niet uit je broekzakken stelen”. Het ziet echt “zwart“ van de mensen, wel heel indrukwekkend. Wat me ook opvalt is, dat er zoveel machtsvertoon is van politie en militairen, die lustig rondlopen met o.a. geweren als een Kalasjnikov. Tijdens de ritten door de bergen zie je de militairen overal langs de kant van de weg tot zelfs in de bosjes rondhangen. Het is wat spannend i.v.m. de mogelijkheid dat de rebellen zich gaan hergroeperen. We zullen zien. Hebben vrijdagavond nog hevige schoten gehoord en die waren waarschijnlijk niet bedoeld om ons weer te verwelkomen na onze tweedaagse toer naar het oosten, richting Rutana. Via Muramvya zijn we gereden naar de tweede stad van Burundi, Gitenga. Onderweg oponthoud gehad vanwege bijeenkomsten ter herdenking van de moord op president Ndadaye in 1993. Dit was mede de aanleiding dat de genocide/oorlog uitbrak. Bij aankomst in de provincie Rutana, hebben we nog geprobeerd de Faille des Allemands te bereiken via het zuiden. Een schitterende tocht, maar onbegonnen werk, daar we op een gegeven moment moesten keren omdat de helling te steil was, zelfs voor een vierwielaandrijving. In een voor Afrikaanse begrippen, redelijk goed hotel overnacht, geen of een beetje koud water. Ada kreeg de suite, omdat zij in het gips zat. De andere dag de route gedaan via de andere kant. De Faille des Allemands is een gigantisch mooie, diepe kloof, waar we ook een mooi zicht hadden op Tanzania, het land dat grenst met Burundi aan de oost en zuidkant. Op de terugweg via de Chutes de la Karera bij het plaatsje Shanga. Schitterende watervallen in een prachtige natuur. Er liggen zo’n vijftal grote watervallen in deze omgeving. We zaten onder een grote boom met vruchten en het krioelde er van de apen, die werden vergezeld van een grote donkerblauwe vogel met gele kop (lijkt op een fanzantenkop) en de ondervleugel helrood. Helrood ( bijna ) is ook de aarde. Een beetje kleiachtig, waardoor het rijden wat moeilijker wordt als het regent. Gelukkig hebben we daar nu geen last van. De mensen en zeker de mensjes, het krioelt er van de kinderen, zien er heel armoedig uit en het verschil met huid, grond en kleren is haast niet meer te zien. De huizenbouw in deze omgeving is ook weer anders dan in het eerder genoemde district Muramvya en het district Bururi. Het district Bururi heeft nog dorpjes die bestaan uit ronde Kralen met daarin de lemen hutten en rieten daken en de lichte kleur. In het district Rutana zijn ze wat langwerpig met een rieten dak en de kleur is meestal rood. Een andere kleur is zwart, ebbenhout
Ook hebben we nog een bezoek gebracht aan het weeshuis, waar een 50 kinderen zijn van baby tot 24 jaar. De eerste bewoner als weeskind is nu de manager en steun en toeverlaat voor de directrice, een oud lerares. Ziet er heel netjes uit, mede dankzij steun van Dick en Lily en anderen in Nederland.
Mensen, wat heeft dit land een enorme potentie om toeristen te trekken. A.u.b. niet met grote aantallen en in bussen. Dat kan trouwens ook niet, omdat de wegen slecht zijn en het gedrag van o.a. taxi- en buschauffeurs abnormaal slecht is. Maar kleinschalig middels o.a. jeepvakanties kan het een succes zijn. Jammer daarom, is dat het politiek een te instabiel land is. Als dat eens beter zou zijn en de mensen een beter leven zouden kunnen lijden, dan pas zal dit land uit de top vier van arme landen verdwijnen.
Dus hopen maar dat de hulp van de vele organisaties, zowel vanuit de diverse regeringen, Unesco, UNHCR, maar ook van o.a. het Rode Kruis, Artsen zonder grenzen, Warchild, Terres des Hommes enz. Dit land verdient support, maar de mensen moeten dit kunnen begrijpen en dat is weer een taak van de overheid.
We maken er een eind aan, althans aan het verhaal. We hebben nog een viertal dagen te genieten bij de bijzonder gastvrije mensen Lily en Dick.
Nog even een naberichtje. Cleo z’n poot begon wat te stinken en we verdachten hem van een wondinfectie. Ja hoor, er is een klein wondje dat wat extra verzorging nodig heeft. De dokter kwam naar huize Deibel om het gips er weer af te halen. Dit gebeurde op de keukentafel op het terras waar twee doktoren werden geassisteerd door Wim en Bright. Gips eraf met een ijzerzaag uit de gereedschapskist van Dick, wond schoon en antibiotica. Zo, meneer kan een nieuw loopleven beginnen.
Wim, hartelijk dank voor je mooie verslagen waarvan ik dankbaar gebruik heb gemaakt. Hier valt niets aan toe te voegen. Overigens met Cléo gaat het goed. Hij hinkt nog een beetje, maar als hij er niet aan denkt (denkt een hond???) loopt hij gewoon en springt van trappen en muurtjes. Hij moet eigenlijk stabiel en rustig gehouden worden vier weken lang, maar dat lukt niet met een jonge enthousiaste hond, vooral als één van ons thuiskomt. Bovendien speelt hij graag met zijn speelgoed dat hij huppelend en glijdend door de kamer probeert te pakken. Komt goed met hem.
Zaterdagmiddag heb ik nog contact gehad met Ada. Zij moest zich gisteren (vrijdag) melden in het ziekenhuis in Roosendaal waar bleek dat het toch niet goed was met haar enkel. Toen het gips eraf gehaald was, schoof de enkel weer helemaal weg van het been. Bleek dat in het been toch een scheur zat. Er is een ijzeren plaat, schroef en haak geplaatst en weer gips eromheen. De komende twee à drie maanden zit ze in de gips. De arts in Roosendaal verweet de doktoren in Afrika niets, maar wees erop dat de fotoapparatuur hier totaal verouderd is. Op de foto’s genomen in Roosendaal was duidelijk te zien, wat er fout was. Op de Burundese foto’s was dit niet te zien. Maar ja, je zult er maar mee zitten. Ada veel beterschap vanuit Bujumbura!!!
Komende week gaan we voor een tijdje naar huis. Hoe lang is nog niet duidelijk. Dick moet zich maandag melden in het ziekenhuis in Roosendaal. Het onderzoek van Nairobi wordt overgedaan en hij hoopt daarna zo spoedig mogelijk geholpen te worden. Cléo blijft hier en Bright komt bij hem slapen en op hem passen. Wij zijn bang hem erg te gaan missen en hopen hem een volgende keer mee naar Nederland te nemen als we een goede bench hebben en de juiste papieren voor hem geregeld zijn. Wij houden jullie in ieder geval op de hoogte zowel van Ada als van Dick.
Lieve groeten, een dikke zoen en een stevige poot.
Dick, Lily & Cléo.